eGov дербес деректерге жүгінулерді тіркейді

RD media дайындады

12 шілдеден бастап Қазақстанда «азаматтың цифрлық кеңістігіне» қойылатын талаптар күшіне енді: электрондық үкімет жүйесі мемлекеттік органдардың дербес деректерге жүгінуін тіркеп, бұзылған ЭЦҚ-ны жеке кабинеттен қайтарып алуға мүмкіндік беруге тиіс.

📌 Не енгізіліп жатыр: талаптар Премьер-Министрдің орынбасары — жасанды интеллект және цифрлық даму министрі Жаслан Мәдиевтің 2026 жылғы 10 маусымдағы № 304/НҚ бұйрығымен, Цифрлық кодекстің 77-бабы негізінде бекітілді (кодекстің өзі 11 шілдеден күшінде). Мемлекеттік органдардың азаматтың дербес деректеріне жүгінуі жеке кабинеттегі журналда «цифрлық оқиғалар» ретінде тіркеледі; операциялардың мәртебесі туралы жүйе push, SMS немесе пошта арқылы хабарлауға міндетті. Ашық кілт сертификатын (ЭЦҚ) пайдаланушы өзі қайтарып ала алады.

⚠️ Неге дәл қазір: Бас прокуратураның деректері бойынша, 2025 жылы қазақстандықтар интернет-алаяқтықтан 12,2 млрд теңге жоғалтты, 2026 жылдың бірінші тоқсанындағы залал — тағы 4,8 млрд. Тіркелген схемалардың бірі — азаматтардың келісімінсіз ресімделген жалған онлайн-несиелер: Батыс Қазақстан облысында микроқаржы ұйымы арқылы 70 адамға несие ресімделген. Мұндай тетіктер дербес деректердің пайдаланылуын ашық етеді әрі ЭЦҚ бұзылуы күдігі туындағанда жылдам әрекет етуге мүмкіндік береді.

Кім деректерді сұрағанын көру — пайдалы, бірақ бұл модель азаматты өз қауіпсіздігінің кезекшісіне айналдырады: күмәнді жүгінуге оның өзі жауап беруге тиіс. Мұндай несиелердің алдын алу көбіне несие берушінің тұлғаны тексеру рәсімдеріне байланысты. Егер бұл рәсімдер жеткіліксіз болса, оқиғалар журналы мәселені деректерге жүгінгеннен кейін ғана анықтауға көмектеседі.

Әзірге әңгіме электрондық үкімет жүйесіне қойылатын нормативтік талаптар туралы. Барлық функция eGov mobile-дың әрбір пайдаланушысына қаншалықты тез қолжетімді болатынын кезең-кезеңімен енгізу көрсетеді.

Дереккөздер: Цифрлық кодекс (adilet.zan.kz), Kazinform