, ноябрь 19, 2026

Қазақстанда тұрғын үйлер бірнеше интернет-провайдерді қосуға бейімделіп жобаланады. Бірақ тұрғындар неге провайдерді өздері таңдай алмайды?


Алматыдағы Saxon Yard тұрғын үй кешенінің тұрғыны BTCom-ға айына 16 168 теңге төлейді (500 Мбит/с), ал Meganet 800 Мбит/с жылдамдықты 3 990 теңгеге ұсынады. Неге заң провайдерді таңдау құқығын берседі, бірақ іс жүзінде бәсекелестердің кабельдері бөлшектеледі — REAL DIGITAL талдауы.

  •   2 мин оқу
Қазақстанда тұрғын үйлер бірнеше интернет-провайдерді қосуға бейімделіп жобаланады. Бірақ тұрғындар неге провайдерді өздері таңдай алмайды?
Сурет ЖИ көмегімен жасалған

Мазмұны

Алматыдағы Saxon Yard тұрғын үй кешенінің тұрғыны BTCom компаниясына ай сайын 500 Мбит/с жылдамдықтағы интернет үшін 16 168 теңге төлейтінін айтады. Бұл сомаға жабдықты жалға алу ақысы да кіреді. Ал Meganet 800 Мбит/с-қа дейінгі жылдамдықты айына 3 990 теңгеге ұсынады.

Бұл оқиға туралы «Связано» Telegram-арнасының әріптестері хабарлады. Тұрғынның айтуынша, басқа провайдерді қосу мүмкін болмай отыр: ғимараттағы Meganet кабельдерін бөлшектей бастаған. Мұндай шешімді кім және қандай негізде қабылдағаны әзірге жарияланған жоқ.

Көрсетілген сомалардың айырмасы айына 12 178 теңгені, ал жылына 146 136 теңгені құрайды. Бұл — кепілдендірілген үнем емес: қызметтер құрамы мен қосылу шарттары әртүрлі болуы мүмкін. Бірақ тұрғын ұсыныстарды салыстырып, өзіне қолайлы провайдерді таңдай алуы керек.

Қазақстанда бәсекелестікке қажетті техникалық және құқықтық алғышарттар бар.

ҚР ҚЖ 3.02-101-2012 құрылыс қағидаларының 4.7.4.2-тармағы көппәтерлі тұрғын үйлерге пәтерлер мен тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелерінің таңдауы бойынша бірнеше байланыс операторын қосу мүмкіндігін қарастырады. Бұл редакция 2022 жылы енгізілген.

Ал ҚР ҚНжЕ 3.02-10-2010 құжатының 4.7-тармағында балама операторлардың абоненттік және тарату желілерін жүргізу үшін тұрғын үйлерде жеке кірме құбырлар қарастырылуы тиіс екені жазылған.

Бұдан бөлек, «Байланыс туралы» заңның 29-бабы 4-2-тармағына сәйкес, ғимараттардың меншік иелері немесе олардың уәкілетті тұлғалары байланыс операторларына телекоммуникациялық жабдықтарды орналастыру үшін алаңдарды тең шарттармен ұсынуға міндетті.

Ал осы заңның 29-1-бабында абоненттің интернетке қол жеткізу қызметін ұсынатын байланыс операторын таңдау құқығы тікелей бекітілген.

Яғни провайдерді таңдау құқығы заңда бар, ал бірнеше операторды қосуға техникалық мүмкіндік құрылыс нормаларында қарастырылған.

Алайда іс жүзінде бұл жеткіліксіз.

«Байланыс туралы» заң ғимараттардың меншік иелері мен олардың уәкілетті тұлғаларын операторларға жабдық орналастыру үшін тең жағдай жасауға міндеттейді. Бірақ балама провайдердің тұрғын үй кешеніне кіруі іс жүзінде ортақ инфрақұрылымды басқаратын ұйымдармен келісуге тәуелді.

АЗРК 2024 жылы тіркелген интернет нарығына қатысты қорытындысында мұндай келісу рәсімдерінің ашық еместігін және балама операторлардың нарыққа кіруіне нақты кедергілер бар екенін атап өтті. Агенттік желілерді орналастыру, пайдалану және бөлшектеу тәртібін айқындайтын өзара іс-қимылдың үлгілік қағидаларын әзірлеуді ұсынды.

Сонымен бірге Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексте басқарушы компанияның провайдерді негізсіз кіргізбеуі үшін тікелей айыппұл көздейтін жеке санкция жоқ.

Бұл мәселе агенттікке бұрыннан белгілі.

2024 жылғы қаңтарда АЗРК BTCom мен «Қазақтелеком» арасындағы келісімнен монополияға қарсы заңнама бұзылу белгілерін анықтағанын хабарлады. Келісім бойынша BTCom байланыс қызметтерін тек «Қазақтелекомнан» алуы тиіс болған. Компаниялар бұл келісімді бұзды. Алайда екі оператор арасындағы келісімнің тоқтатылуы балама провайдердің тұрғын үйлерге кіру мәселесін шешкен жоқ.

2024 жылғы 3 шілдеде көппәтерлі тұрғын үйлерге балама байланыс операторларының қол жеткізуіне кедергі келтіретін бұл мәселе Кедергілердің республикалық картасына №18 болып енгізілді. 2026 жылғы 11 ақпанда Кедергілер жөніндегі кеңес бұл мәселеге қайта оралды. 2026 жылғы 15 мамырдағы жарияланған карта нұсқасында кедергіні жою жұмыстары әлі жалғасып жатты.

Егер провайдерді таңдау құқығы заңмен бекітілсе, ал құрылыс нормалары бірнеше операторды қосуға мүмкіндік берсе, онда неге бұл талаптар іс жүзінде орындалмайды?

АЗРК-ға сұрақ:

Неліктен агенттік үш жылға жуық уақыт ішінде тұрғын үйлердің инфрақұрылымына операторлардың тең қол жеткізуін қамтамасыз ететін нақты тетікті қалыптастыра алмады?

Балама провайдерлердің кіруіне кедергі келтіру фактілері бойынша қанша құрылыс салушы мен басқарушы ұйым тексерілді? Қанша заң бұзушылық анықталды және қандай шаралар қабылданды? Неліктен бұл мәселе әлі күнге дейін Кедергілер картасында тұр?

Тұрғын интернет-провайдерді үйіне қай операторды кіргізгеніне қарап емес, қызметтің бағасы мен сапасына қарай таңдауы керек.

Дереккөздер

— «Связано» Telegram-арнасының жарияланымы
— Meganet тарифтері
— ҚР ҚЖ 3.02-101-2012, 4.7.4.2-тармақ
— 2022 жылғы 29 маусымдағы №133-НҚ бұйрық
— «Байланыс туралы» ҚР Заңы, 29 және 29-1-баптар
— АЗРК-ның 2024 жылғы қаңтардағы хабарламасы
— АЗРК-ның тіркелген интернет нарығына қатысты қорытындысы
— Кедергілердің республикалық картасы, №18 тармақ

#Қазақстан #Телеком #Бәсекелестік

Похожие материалы

↑