Рим бетоны 2000 жыл бойы төзді. Енді оның технологиясын заманауи құрылысқа қайтарып жатыр

Дайындаған: RD media

Қысқаша: MIT-тен шыққан DMAT стартап-компаниясы рим бетонының өздігінен жазылу құпиясын заманауи қоспаларға енгізді — технология Италия мен Швейцария құрылыстарында қолданылып жатыр.

Рим Пантеонының бетон күмбезіне 1900 жылға жуық — ол әлі күнге дейін әлемдегі ең үлкен арматурасыз бетон күмбез болып қалып отыр. 19 тамызда MIT ежелгі рим бетонының төзімділік құпиясын заманауи Еуропа құрылыстарында қолданылатын технологияға айналдырған DMAT стартап-компаниясы туралы хабарлады.

Бетон өзін-өзі қалай жөндейді

2023 жылы Адмир Масич басқарған MIT тобы ежелгі Приверно қаласының (Италия) қорғаныс қабырғасының бетонын зерттеді. Ондағы ақ әктас қосындыларын бұрын қоспаны нашар араластырудың салдары деп есептейтін. Шындығында бұл — рим құрылысшыларының әдейі қолданған әдісі: олар сөндірілмеген әкті «ыстық араластыру» (hot mixing) тәсілімен пайдаланған. Жарық пайда болғанда су осы қосындылардағы кальцийді ерітеді, ол кристалданып, зақымды жабады.

Тәжірибе кезінде hot mixing әдісімен жасалған заманауи бетондағы жарықтар екі аптада толық жабылды. Әк қоспасыз бақылау үлгілерінде су ағуын тоқтатпады.

Зертханадан құрылысқа дейін

Адмир Масич пен кәсіпкер Паоло Сабатини DMAT стартап-компаниясын 2021 жылы — зерттеу жарияланғанға дейін негіздеді. Компания рим рецептін дәлме-дәл көшірмейді, тапқан механизмді заманауи бетон қоспалары мен қоспа заттарына енгізеді.

DMAT материалдары Италия мен Швейцарияда қолданылды: жерасты су резервуарлары, жол бөгеттері, жол жамылғысы. Жөндеу қоспасымен Граубюнден кантонындағы N13 автомагистралі жөнделді. Компанияның келесі нарығы — АҚШ.

Бұл неге керек

Микрожарықтар су мен агрессивті заттардың бетонды бұзып, арматураны ішінен коррозиялауына жол ашады. DMAT мәлімдейді: құрылымдардың қызмет ету мерзімі шамамен 50%-ға артады, ал CO₂ шығарындылары дәстүрлі бетонның шамамен 40% деңгейінде болады (компания өзі мұны «CO₂ 50%-ға дейін азаяды» деп тұжырымдайды). Бұл — бір компанияның көрсеткіштері, сала стандарты емес; растау үшін нақты объектілерде тәуелсіз сынақтар қажет.

Мұның Қазақстанға қандай қатысы бар

MIT бағалауы бойынша цемент пен бетон жаһандық CO₂ шығарындыларының 5–8%-ын береді. Температураның күрт ауытқуы және жол құрылысы белсенді жүріп жатқан ел үшін бетонның жарыққа төзімділігі — дерексіз тақырып емес, жол мен инфрақұрылымды жөндеуге кететін нақты шығын мәселесі. DMAT әзірге тек Еуропада жұмыс істейді, бірақ технологияның логикасы — объектінің қызмет ету мерзімі ішінде жөндеу циклдарының азаюы — маусымдық аязы бар кез келген климатқа сәйкес келеді.

Жиі қойылатын сұрақтар

MIT ғалымдары рим бетонынан нақты нені тапты?

Ежелгі рим бетонындағы ақ әктас қосындылары қоспаны нашар араластырудың салдары емес, сөндірілмеген әкпен «ыстық араластыру» технологиясының әдейі қолданылуының нәтижесі екенін. Дәл осы қосындылар өздігінен жазылу әсерін береді: жарық пайда болғанда кальций ериді және кристалданып, зақымды жабады.

DMAT-ты кім және қашан негіздеді?

Стартапты Адмир Масич (MIT) пен кәсіпкер Паоло Сабатини 2021 жылы негіздеді — бұл технологияның теориялық негізі болған 2023 жылғы ғылыми зерттеу жарияланғанға дейін екі жыл бұрын.

DMAT технологиясы қазір қайда қолданылады?

Италия мен Швейцарияда — жерасты су резервуарларында, жол бөгеттерінде, жол жамылғысында және Граубюнден кантонындағы N13 автомагистралін жөндеуде. Компанияның келесі нарығы — АҚШ.

DMAT технологиясы бетонның қызмет ету мерзімін қаншалықты ұзартады?

DMAT қызмет ету мерзімінің шамамен 50%-ға артатынын және CO₂ шығарындыларының дәстүрлі бетонның шамамен 40% деңгейіне дейін төмендейтінін мәлімдейді. Бұл — компанияның өз деректері, тәуелсіз салалық баға емес.

Дереккөздер

MIT News · Science Advances · DMAT