1938 жылы неміс химиктері уранның бөлінуін ашты. Германияда әлемдегі ең күшті физика мектептерінің бірі болды. Өнеркәсіп. Әлемге танымал ғалымдар болды.
Атом бомбасын АҚШ жасады.
📌 «Марсиандар»
Манхэттен жобасында бес венгр жұмыс істеді: Силард, Теллер, Вигнер, фон Нейман, фон Карман. Американдық әріптестері оларды «марсиандар» деп атады — концентрация тым ғажайып болып көрінді. Бірақ бұл кездейсоқтық емес: үшеуі Будапештегі бір гимназияда оқыған. Будапешт ортаны тәрбиеледі. Геттинген — дәуірдің ірі физика-математика орталығы — оны шыңдады. АҚШ — қабылдады.
📌 1933. Тізбектің үзілуі
Гитлер билікке келеді. Еврей ғалымдары университеттерден ығыстырылды. Силард 1933 жылдың наурыз аяғында Берлин–Вена пойызына мінді. Вагон бос болды. Сол пойыз ертесінде шекарада тоқтатылды — нацистер әр жолаушыны тергеді. Ғалымдардың көпшілігі АҚШ-та қалды. Бұл XX ғасырдың ең ірі интеллектуалдық трансфері деп аталады — Манхэттен жобасы оның тікелей нәтижесі болды.
Кеткендердің орнына басқалар келді.
📌 Deutsche Physik: нобельдік медальді сүзгі
Физиктер Ленард және Штарк — 1905 және 1919 жылдардың Нобель лауреаттары — кванттық механиканы «еврейлік ғылым» деп жариялады. Неміс, анықсыздық принципінің авторы Гейзенберг оны оқытуды жалғастырғаны үшін «ақ еврей» деп жария түрде аталды. Кафедраларға дұрыс шыққан адамдар қойылды — дұрыс ойлайтындар емес.
Германияның ядролық бағдарламасы 1945 жылға дейін жұмыс істеді. Бомба болмады.
Біздің көзқарас:
Орта ішінен ыдырады — бомбалаулардан емес, одан бұрын. Регалиялы адамдар жасаушы орнына сүзгі позициясын алған кезде.
Технологиялық жарыс — орталар күресі, бюджеттер емес.
Бүгін бұл өзгеше көрінеді: қауіп астындағы эмиграция емес, басқа жерде жақсы жағдай ұсынылғандардың үнсіз кетуі.
Келесі пост — сол кезеңде дәл керісін жасаған ел туралы. Хиросимадан кейін төрт жылда бомба алды.
«Таңдаулылар клубы» сериясы — технологиялық егемендік неден басталатыны туралы, оны әдетте іздейтін жерден емес.
#AI #DigitalStrategy #ТехнологическийСуверенитет #Казахстан
Leave a Comment