Технологиялық прагматизм және нарықтың кемелдігі: квазимемлекеттік сектордың деректері қайда сақталады және бұлттық инфрақұрылым қалай құрылған

QazCloud техникалық директоры (CTO) Александр Перепелов — сарапшылық бағалаудың шегі, VK Cloud-пен серіктестік және Қазақстан бизнесінің ақауларға төзімділігін қамтамасыз етудің нақты тетіктері туралы.

Александр Перепелов, QazCloud техникалық директоры

«Яндекс» сервистерінің жұмысындағы бірқатар ауқымды іркілістен кейін ақпарат кеңістігінде цифрлық егемендік пен квазимемлекеттік сектор деректерінің қауіпсіздігі туралы пікірталас қайта жанданды. Атап айтқанда, TSARKA басшысы Олжас Сәтиев QazCloud пен VK Cloud серіктестігіне байланысты «Самұрық-Қазына» АҚ тобының компаниялары үшін туындауы мүмкін тәуекелдерге алаңдаушылық білдірді.

Деректерді қорғау мәселесі аса маңызды. Алайда жағдайды объективті бағалау үшін инфрақұрылымның техникалық тұрғыдан қалай құрылғанын, қауіпсіздікке кім жауап беретінін және деректердің физикалық тұрғыдан қайда орналасқанын нақты түсіну қажет.

Модель серіктестігі: деректерді жергілікті орналастыру және жауапкершілік аясын бөлу

Қазақстанда «ВК Тех Казахстан» ЖШС заңды тұлға ретінде тіркеліп, жергілікті заңнамаға сәйкес жұмыс істейді. Ынтымақтастық аясында QazCloud компанияға жабдықтарын өзінің деректерді өңдеу орталығында (ДӨО) орналастыру үшін алаң мен инфрақұрылым ұсынады.

Жергілікті инфрақұрылым операторы халықаралық технологиялық платформамен күш біріктіретін модель — әлемде кеңінен қолданылатын тәжірибе әрі Қазақстан нарығында бұрыннан қалыптасқан стандарт. Осыған ұқсас мысал ретінде TSARKA-ның DDoS-шабуылдардан қорғану үшін Cloudflare сервисімен ынтымақтастығын келтіруге болады.

Мұндай ынтымақтастық клиенттердің деректері серіктестерге автоматты түрде беріледі дегенді білдірмейді: жауапкершілік аясы шарттық міндеттемелер мен техникалық архитектура арқылы нақты бөлінген.

VK Cloud кімдерге қызмет көрсетеді?

VK Cloud — ең алдымен коммерциялық секторға бағытталған жалпыға қолжетімді бұлттық платформа. Оның инфрақұрылымы Қазақстандағы екі ДӨО-да: QazCloud пен «Қазтелепорт» АҚ орталықтарында бөлініп орналасқан.

Платформаның негізгі клиенттері — деректерін Қазақстан Республикасының аумағында сақтап, өңдеуді қажет ететін жеке бизнес, электрондық коммерция сегменті және IT-компаниялар. Расталған мысалдар қатарында:

• Kassa24 — ақауларға төзімділікті қосымша арттыру үшін төлем инфрақұрылымының бір бөлігін бұлттық ортаға көшірді;• Битрикс24 — қазақстандық пайдаланушылардың деректерін сақтауды ҚР заңнамасының талаптарына қатаң сәйкестікпен ел аумағында ұйымдастырды;• Daribar.kz, Oris Lab, Voximplant және бірқатар басқа IT-компаниялар — ел ішінде орналасқан бұлттық сервистерді белсенді пайдаланады.

Осылайша, Қазақстан бизнесі үшін VK Cloud — деректері физикалық тұрғыдан ҚР аумағында орналасқан және оның юрисдикциясына бағынатын, PaaS/SaaS деңгейіндегі тағы бір сенімді бұлттық платформа.

Қор компанияларының деректері шын мәнінде қайда сақталады?

Сын айтушылардың негізгі жаңсақ түсінігі ішкі және сыртқы ресурстарды шатастырудан туындайды.

QazCloud бұлттық платформасы мен VK Cloud платформасы — бір-бірінен оқшауланған, мүлдем бөлек екі орта.

Квазимемлекеттік сектор компаниялары сезімтал деректерін жалпыға қолжетімді бұлттарда орналастырмайды. Ұлттық компаниялардың ақпараттық массивтері Amazon (AWS), «Яндекс», VK Tech немесе өзге сыртқы провайдерлердің бұлттық инфрақұрылымдарымен іргелі түрде байланыспаған (компанияның өзі балама бұлтты пайдалану туралы жеке бизнес-шешім қабылдаған жағдайларды қоспағанда). Сондықтан сарапшының аталған мақаладағы асығыс тұжырымдары кәсіби қауымдастықта тек түсінбеушілік туғызады.

Жүйелердің орнықтылығын шын мәнінде не арттырады?

Соңғы апталардағы іркілістер салаға болжамды қауіптерді іздеуден гөрі, IT-жүйелердің іргелі сенімділігі туралы нақты талқылау қажет екенін көрсетеді.

Процестердің үздіксіздігін қамтамасыз ету үшін кәсіби IT-қауымдастықта тәжірибеде сыналған құралдар бар:

1. Географиялық резервтеу және үш тәуелсіз ДӨО-ға негізделген архитектура (Active-Active-Reserve немесе Disaster Recovery);
2. Бизнестің үздіксіздігін қамтамасыз ету жоспарлары (BCP);
3. Аса маңызды сервистердің қолжетімсіз болу тәуекелдерін тұрақты бағалау.

Бұл міндеттердің стратегиялық маңызы бар: олар архитектуралық тәсілді, бизнеспен келісуді, жүйелі іске асыруды және жұмысқа қабілеттілікті тұрақты тексеруді талап етеді. Аса маңызды инфрақұрылымға қатысты осындай талаптарды нормативтік тұрғыдан бекіту — сарапшылық талқылау үшін шынымен пайдалы әрі өзекті тақырып.