Бір рейтингте 166-орын, екіншісінде 1201–1500. Қазақстандық жоғары оқу орындарында не болып жатыр?

Бір ғана университет бір әлемдік рейтингте 166-орында тұрса, басқасында 1201–1500 аралығында болуы мүмкін. Қазақстан үшін бұл нақты мысал.

QS World University Rankings 2026 рейтингінде әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті (ҚазҰУ) әлем бойынша 166-орынды иеленді — бұл қазақстандық жоғары оқу орындарының ішіндегі ең жақсы нәтиже. Satbayev University — №331. Ал THE World University Rankings 2026 рейтингінде ҚазҰУ 1201–1500 аралығында тұр. 2026 жылғы 28 қаңтарда жарияланған TIME/Statista World's Top Universities 2026 рейтингінде ҚазҰУ топ-500-ге енген жоқ.

Al-Farabi KazNU:

• QS 2026 — №166
• THE 2026 — 1201–1500
• TIME — топ-500-ден тыс

Неліктен айырмашылық осыншама үлкен?

Үш рейтинг — үш түрлі модель

Мәселе бір рейтингтің университеттің «дұрыс» орнын білуінде, ал қалғандарының қателесуінде емес. QS, THE және TIME/Statista әртүрлі көрсеткиштер жиынтығын, олардың салмағын және қорытынды бағаны есептеу әдісін қолданады. Сондықтан университеттің бірдей нәтижелері мүлдем басқа позицияларға әкелуі мүмкін.

QS академиялық және жұмыс берушілер арасындағы беделді, зерттеу көрсеткіштерін, халықаралық құрамдасты және басқа параметрлерді ескереді. THE университеттерді оқыту сапасына, зерттеу ортасына, зерттеулердің сапасына, индустриямен байланысқа және халықаралық қатысуға қатысты бағыттар бойынша бағалайды. TIME/Statista өз моделін қолданады: онда 60% Academic Capacity & Performance-ке, 30% Innovation & Economic Impact-ке, 10% Global Engagement-ке тиесілі. Яғни рейтингтер іс жүзінде университеттің сапасы мен сипаттамалары туралы әртүрлі сұрақтарға жауап береді.

Қазақстандық жоғары оқу орындарында прогресс бар ма?

Жекелеген университеттер мен жекелеген бағалау жүйелері бойынша — иә. Satbayev University QS рейтингінде 2024 жылғы №481-орыннан 2025 жылы №405-орынға, 2026 жылы №331-орынға көтерілді. Nazarbayev University THE рейтингіндегі позициясын жақсартты: 501–600 аралығынан 401–500 аралығына көтерілді. ҚазҰУ QS рейтингінде ең жоғары орындағы қазақстандық университет болып қала береді — №166.

Дегенмен бұл нәтижелерді бір «университет сапасы» көрсеткішіне біріктіруге болмайды. Мұны әсіресе ҚазҰУ мысалында анық көруге болады: QS-те №166, THE-де 1201–1500, TIME-де топ-500-ден тыс. Сондықтан рейтинг атауынсыз қойылған «университет әлемде қай орында тұр?» деген сұрақ көп нәрсені түсіндірмейді. Университеттің өз позициясын неге байланысты алатынына қарау әлдеқайда пайдалы: зерттеу нәтижелері мен олардың дәйексөзделу деңгейі қалай өзгеретіні, халықаралық ғылыми байланыстар, оқытушылар мен студенттердің құрамы, индустриямен байланыс және басқа көрсеткіштер.

Рейтингтегі орын тек нақты бағалау жүйесінің шеңберінде ғана мағынаға ие. Дәл сондықтан университеттерді тек бір санмен салыстыру — олардың дамуын бағалаудың тым жеңілдетілген тәсілі.