Банктер ЖИ-ді енгізу салдарынан қызметкерлерін қысқартып жатыр

Банктер қызметкерлерін қысқартуды жасанды интеллектті (ЖИ) енгізумен байланыстырып отыр. Мыңдаған лауазымды қысқарту жоспарлануда: қамтылған бағыттар қатарында бағдарлама әзірлеу, клиенттерді тексеру және қаржылық кеңес беру бар. Дегенмен жұмыстан босату жоспарлары технологияның жұмыстың қандай бөлігін орындап жатқанын әлі көрсетпейді.

Не болып жатыр

Standard Chartered мамырда 2030 жылға қарай корпоративтік функциялардағы лауазымдардың 15%-ын қысқарту туралы жариялады. Reuters есептеуінше, бұл 7000-нан астам жұмыс орны. Басшылық өзгерістерді автоматтандыру және ЖИ-ді енгізумен байланыстырып, қызметкерлерге қайта оқытуды ұсынуда.

Норвегиялық DNB 6 қазанда технология және қызмет көрсету бөлімшесінде шамамен 400 толық штат бірлігін қысқарту туралы хабарлады. Банктің айтуынша, ЖИ-агенттер — әрекеттер тізбегін орындайтын бағдарламалар — клиент деректерін тексеруге, «клиентіңді таны» рәсімдерін жүргізуге және бағдарламалық код жазуға қазірдің өзінде көмектесіп жатыр. Банк осы процестерде тиімділіктің артып отырғанын хабарлайды.

HSBC жеке клиенттердің капиталын басқару жөніндегі британдық бөлімшесінде ауқымды деңгейде қысқарту жоспарлап отыр. Financial Times-тің 7 қазанда хабардар дереккөздерге сілтеме жасап жазуынша, бұл басшылар мен мамандар лауазымдарының жартысына жуығын және қаржылық кеңесшілердің шамамен 70%-ын қамтуы мүмкін. Қызметкерлермен кеңесулер жүріп жатыр; қамтылған қызметкерлердің кетуі қазан соңына қарай күтілуде. Бұл пайыздар бөлімше ішіндегі көрсетілген санаттарға қатысты, банктің тұтас өзіне емес.

Барлық қысқарту ЖИ-дің еңбегі емес

DNB мысалы мынаны көрсетеді: бұрын қолмен орындалған операциялардың бір бөлігі қазірдің өзінде автоматтандырылып жатыр. Бірақ компаниялардың мәлімдемелерінен қысқартудың қандай үлесі нақты ЖИ-ге байланысты екенін дәл анықтау мүмкін емес. Бір бағдарламаның аясында автоматтандыру, басқаруды жеңілдету және шығынды азайту қатар жүруі мүмкін.

Іскерлік баспасөзде «AI-washing» мәселесі де талқылануда — бұл жұмыстан босатуды түсіндіруде ЖИ рөлінің әсіреленуін білдіреді. Ақпан айында баспасөзде хабарланғандай, OpenAI басшысы Сэм Альтман кейбір компаниялардың технологиясыз да жүзеге асыратын қысқартуларды ЖИ-мен байланыстыратынын мойындаған. Сонымен қатар ол ЖИ-дің жекелеген жұмыс түрлерін нақты ысырып шығарып жатқанын да атап өткен.

Лауазымды қысқарту онымен байланысты барлық міндеттің жойылғанын білдірмейді. Олар бағдарламаларға, басқа қызметкерлерге немесе мердігерлерге өтуі мүмкін. Жұмыспен қамтудың жалпы өзгерісін бағалау үшін жұмысқа қабылдауды және жаңа рөлдердің пайда болуын да ескеру қажет.

Бизнес нені өлшеуі керек

Басшы үшін қысқартылған штат саны — бір ғана көрсеткіш. Қайта құрудан кейін жұмыстың қалай өзгеретінін түсіну маңызды:

• өтінішті өңдеу мен клиентке қызмет көрсету қанша тұрады;

• қателер мен шағымдар көбеймей, мерзімдер қысқарып жатыр ма;

• ЖИ-жүйелер, оларды сүйемелдеу және нәтижені тексеру қанша тұрады;

• қате үшін кім жауап береді және адам қашан араласады.

Қазақстандық компаниялар үшін бұл сұрақтар пилоттық жоба кезеңінде-ақ пайдалы. Нақты процесте өлшенетін нәтиже шешім қабылдауға басқалардың қысқарту жоспарларынан гөрі көбірек негіз береді.

Штатты қысқартуды бір санмен оңай көрсетуге болады. ЖИ әсерін жұмыс сапасымен және процестің толық құнымен дәлелдеуге тура келеді.

Дереккөздер

Reuters — Standard Chartered, 19 мамыр 2026

DNB — банктің хабарламасы, 6 қазан 2026

Financial Times — HSBC, 7 қазан 2026

Fast Company — Альтманның AI-washing туралы пікірі