ХЭА көмір энергиясы бойынша болжамын арттырды: қымбат газ энергия теңгерімін өзгертіп жатыр

Халықаралық энергетика агенттігі (ХЭА) ақпан айында жарияланған Electricity 2026 есебінде әлемдегі көмір энергиясының 2030 жылға дейін төмендеу траекториясына шығатынын болжаған еді. 23 шілдеде жарық көрген Electricity Mid-Year Update 2026 есебінде болжам қайта қаралды: 2026 жылы көмір генерациясы 1,4%-ға өседі.

📌 Себебі — АҚШ, Израиль және Иран арасындағы қарулы қақтығыс аясындағы энергия дүмпуі. 2026 жылдың 28 ақпанынан бастап әлемдік СПГ саудасының шамамен 20%-ы өтетін Хормуз бұғазы арқылы жеткізілім күрт бұзылды. Азия мен Еуропадағы газ бағасы 2022–2023 жылдардағы энергия дағдарысынан бергі ең жоғары деңгейге жетті.

⚡️ Нарық логикасы қарапайым: газ қымбаттаған сайын, көмір бәсекеге қабілетті бола түседі. Азия мен Еуропаның бірқатар елдерінде генерацияның бір бөлігі қайтадан көмірге ауысты.

⚠️ Әсер аймақтар бойынша бірдей болған жоқ. 2026 жылдың II тоқсанында ЕО мен Жапониядағы көтерме электр энергиясы бағасы жыл сайынғы есеппен 30%-дан астам өсті. АҚШ-та бұл ілгерілеу байқала қоймады — бағалар өткен жылғы деңгейде қалды. Үндістанда өсім 10%-дан аспады, себебі СПГ елдің энергия теңгерімінде шамалы үлеске ие. Австралияда бағалар керісінше шамамен 45%-ға төмендеді — жаңартылатын генерация мен жылдам өсіп келе жатқан энергия жинақтағыштар есебінен.

📈 Осы аралықта электр энергиясына сұраныс өткен жылмен салыстырғанда қарқынды өсуде: ХЭА 2026 жылы 3,6%, ал 2027 жылы 3,8% өсімді болжайды, ал 2025 жылы бұл көрсеткіш 3% болатын. Драйверлер қатарында өнеркәсіп пен электрлі көлік қана емес, деректер орталықтарының өсіп келе жатқан қуаты да бар.

Көмірге қайта оралу электр генерациясынан шығатын CO₂ көлемінің де өсуін білдіреді — жаңартылған болжам бойынша, 2026 жылы шамамен 1%-ға.

✅ Сонымен қатар ХЭА ұзақ мерзімді көріністі өзгертпейді: жаңартылатын энергия көздері 2026 жылдың өзінде-ақ әлемдік генерациядағы үлесі бойынша көмірден озып шығуы тиіс, ал олардың үлесі 2025 жылғы 33%-дан 2027 жылға қарай 37%-ға дейін өседі.

Есептің басты қорытындысы: көмір генерациясының қазіргі өсуі — энергетикалық ауысымнан бас тарту емес, қысқа мерзімді газ дүмпуіне жауап. ХЭА бағалауынша, ұзақ мерзімді теңгерім жаңартылатын және атом энергиясы бағытына қарай ойысуын жалғастырады.

Дереккөздер: IEA, Electricity Mid-Year Update 2026 (23.07.2026)

RD media дайындады