Неге Қытай бүгінде әлемдік ғылымда басым

Неге Қытай бүгінде әлемдік ғылымда басым

RD media дайындады

Nature Index Research Leaders 2026 рейтингінде әлемнің үздік он ғылыми ұйымының тоғызы — Қытайдан. Топ-10-дағы жалғыз ерекшелік — Гарвард (3-орын).

Nature Index білім сапасын бағаламайды — ол ұйымдардың әлемнің жетекші ғылыми журналдарындағы жарияланымдарға қосқан үлесін өлшейді. Топ-10-да компаниялар дерлік жоқ: тек университеттер мен институттар бар.

Дәл сол жерлерде онжылдықтар бойы жаңа материалдар, жартылай өткізгіштер, кванттық технологиялар, ЖИ, энергетика мен биотех саласында зерттеулер жүргізілді. Кейін бұлар патенттер мен бәсекеге қабілетті компанияларға айналды.

Қорытынды қарапайым: технологиялық көшбасшылық зертханадан басталады, өнім шыққан сәттен емес.

Ал Қазақстан қайда?

Ауқымды деңгейде Қазақстанның ғылыми жүйесі көшбасшылармен салыстыруға келмейді, бірақ өсу нүктелері бар. Жариялым белсенділігі бойынша халықаралық рейтингтерде Nazarbayev University көш бастап тұр.

⚛ Ядролық технологиялар — Ядролық физика институты.

⚙ Материалтану мен металлургия — NU, Satbayev University, ҚазҰУ.

Тау-кен ісі — Satbayev University және салалық институттар.

ЖИ — ISSAI мен NU төңірегіндегі зерттеу мектебі.

Астрофизика — Фесенков атындағы институт.

🧬 Биотехнологиялар — National Center for Biotechnology.

Ешбір шағын мемлекет ғылымның барлық саласында бірден көшбасшы бола алмайды — Қазақстанға да бұл қажет емес. Логика — күш шашпай, қазірдің өзінде мықты бағыттарға шоғырлану. Одан кейінгі жол болжамды: ресурстарды шоғырландыру → мықты ғылыми мектеп → әлемдік деңгейдегі орталық → технологиялар мен компаниялар.

Дереккөз: Nature Index Research Leaders 2026.