Дженсен Хуанг Қазақстанда: адами капитал мен ЖИ экономикасына басымдық

RD media дайындады

2026 жылғы 23 қазанда NVIDIA компаниясының тең құрылтайшысы әрі президенті Дженсен Хуанг Астанаға келіп, Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевпен кездесті және еліміздің жасанды интеллект экожүйесімен танысты.

Кездесу Қазақстанда жарияланған Цифрландыру және жасанды интеллект жылында өтті. Мемлекет деңгейінде ЖИ-ді дамыту ұлттық басымдық ретінде қарастырылады. NVIDIA компаниясымен ынтымақтастық елдің технологиялық экожүйесін қалыптастыруға қосымша серпін беруге тиіс.

Болып жатқан өзгерістердің негізгі мәні — жекелеген цифрлық жобалардан тұтас технологиялық жүйеге көшу. Бұл жүйеде энергетика есептеу инфрақұрылымын қамтамасыз етеді, есептеу ресурстары әзірлеушілерге жаңа мүмкіндіктер ашады, білім беру орталықтары мен университеттер мамандар даярлайды, ал технологиялық компаниялар білімді халықаралық нарыққа арналған өнімдерге айналдырады.

Есептеу инфрақұрылымынан ұлттық ЖИ экономикасына дейін

Қазақстан есептеу инфрақұрылымын, ұлттық технологияларды және инженерлік құзыреттерді дамыта отырып, жаһандық ЖИ экономикасындағы өз орнын қалыптастыруда.

Кездесу барысында Президент Қасым-Жомарт Тоқаев NVIDIA компаниясымен ынтымақтастықтың маңызын атап өтіп, Дженсен Хуангқа еліміздің жасанды интеллект экожүйесін дамытуға қосқан жеке үлесі үшін алғыс білдірді.

Өз кезегінде Хуанг Қазақстанды ЖИ-ге бағдарланған мемлекетке айналдыру жөніндегі стратегиялық мақсатты жоғары бағалады. Ол сондай-ақ Қазақстанды Physical AI, яғни физикалық жасанды интеллект саласындағы халықаралық орталық ретінде қарастыруды ұсынды.

NVIDIA үшін Қазақстан энергетикалық әлеуеті, өнеркәсіптік базасы, есептеу ресурстарына өсіп келе жатқан сұранысы және өз технологиялық құзыреттерін дамытуға ұмтылысы арқылы қызықты. Қазақстан үшін әлемдегі жетекші ЖИ платформаларын жеткізушілердің бірімен серіктестік заманауи модельдермен жұмыс істеуге қажетті инфрақұрылым мен тәжірибеге қол жеткізуге мүмкіндік береді.

Алайда жабдықтың болуы өздігінен толыққанды ЖИ экономикасын қалыптастырмайды. Нәтиже жергілікті компаниялардың, зерттеушілер мен инженерлердің осы ресурстарды өнім әзірлеуге, өнеркәсіпке жаңа технологияларды енгізуге және халықаралық нарыққа шығуға қаншалықты пайдалана алатынына байланысты.

Data Center Valley: энергетика есептеу ресурсына айналады

Ынтымақтастықтың негізгі бағыттарының бірі — Екібастұзда деректерді өңдеу орталықтарының Data Center Valley кластерін дамыту.

Firebird AI компаниясы Қазақстанға NVIDIA Grace Blackwell графикалық процессорларының 45 000 данасын жеткізуге АҚШ-тың экспорттық лицензиясын алды. Жобаның бірінші кезеңі «Қазақтелекоммен» бірлесіп жүзеге асырылуда. Оның коммерциялық іске қосылуы 2027 жылдың үшінші тоқсанына жоспарланған.

NVIDIA мәліметінше, Firebird жобаның екінші кезеңін де дамытуды жоспарлап отыр. Ол жүзеге асқан жағдайда компанияның Қазақстандағы ЖИ инфрақұрылымының жалпы әлеуетті қуаты шамамен 500 МВт-қа жетуі мүмкін.

Сонымен қатар Firebird жергілікті стартаптарды, зерттеулерді және мамандар даярлауды қолдау үшін Firebird Labs Kazakhstan зертханасын құруды жоспарлап отыр. Бұл бастама есептеу ресурстарына қолжетімділікті және зерттеу саласындағы серіктестікті дамытуға бағытталған.

«Қазақтелеком» да өз инфрақұрылымын кеңейтуде. NVIDIA деректеріне сәйкес, компания Астана мен Алматыда NVIDIA H200 графикалық процессорларының 400 данасын және NVIDIA B300 процессорларының 480 данасын орналастырып қойған. 2027 жылы Data Center Valley кластерінде қосымша 1000-нан астам графикалық процессорды, ал Екібастұз өңірінде 1000-нан астам NVIDIA Vera Rubin процессорын орналастыру жоспарланған.

Бұл жобалар энергетикалық ресурстардың экономикалық рөлінің өзгеріп жатқанын көрсетеді. Электр энергиясы модельдер оқытылатын, ЖИ сервистері жұмыс істейтін және жаңа цифрлық өнімдер жасалатын жоғары өнімді есептеулердің негізіне айналуда.

Дегенмен инфрақұрылымның ауқымы — міндеттің бір бөлігі ғана. Оның экономикалық тиімділігі үшін тұрақты электрмен жабдықтау, деректерді тасымалдау желілері, салқындату жүйелері, сенімді пайдалану және бизнес тарапынан нақты сұраныс қажет. Сонымен қатар есептеу қуатының қандай бөлігі қазақстандық компаниялар мен ғылыми ұйымдарға қолжетімді болатынын түсіну маңызды.

Higgsfield: әлемдік нарықтағы қазақстандық компания

Кездесу барысында Қазақстаннан шыққан құрылтайшылар негізін қалаған және генеративті видео саласында халықаралық нарықта жұмыс істейтін Higgsfield компаниясына ерекше назар аударылды.

Акорда Higgsfield компаниясын бағасы бір миллиард долларға жеткен алғашқы қазақстандық технологиялық «бірмүйіз» деп атайды. Президент Қасым-Жомарт Тоқаев NVIDIA мен Higgsfield арасындағы серіктестікті құптап, компанияның отандық технологиялық жоба ретіндегі маңызын атап өтті.

NVIDIA Higgsfield компаниясының инвесторына айналды. Компания үшін капиталға, есептеу ресурстарына және технологиялық сараптамаға қол жеткізу модельдері мен өнімдерін одан әрі дамытуға мүмкіндік береді.

Бұл мысал Қазақстанның технологиялық экожүйесі үшін маңызды. Қазақстанмен байланысты командадан шыққан компания жаһандық нарықта бәсекеге қабілетті бизнеске айнала алады. Оның одан әрі дамуы капиталға, есептеу ресурстарына, білікті мамандарға және халықаралық клиенттерге қол жеткізуге байланысты.

Ел үшін келесі қадам — осындай табысты компаниялардың жанында жаңа технологиялық бизнестердің пайда болуына жағдай жасау. Ол үшін қолдау бағдарламаларымен қатар зерттеу ортасы, венчурлық қаржыландыру, инфрақұрылымға қолжетімділік және өнімдерді нақты міндеттер аясында сынау мүмкіндігі қажет.

Мемлекет, NVIDIA, инфрақұрылым операторлары, университеттер мен жеке инвесторлардың мүдделері осы жерде тоғысуы мүмкін.

Physical AI: өнеркәсіптік әлеуетке сүйену

Дженсен Хуанг Қазақстанды Physical AI саласындағы халықаралық орталық ретінде дамыту идеясын қолдады. Бұл бағыт жасанды интеллектіні робототехникамен, автономды жүйелермен және машиналардың нақты физикалық ортамен өзара әрекеттесуімен байланыстырады.

Мәтінмен, суреттермен және цифрлық деректермен ғана жұмыс істейтін жүйелерден айырмашылығы, Physical AI нақты ортада қолданылады. Оның қолдану салаларына өндіріс, шахталар мен карьерлер, ауыл шаруашылығы, логистика және көлік жатады.

Қазақстанда мұндай технологияларды дамытуға мүмкіндік беретін өнеркәсіптік база бар. Тау-кен кәсіпорындары, металлургия, энергетика және көлік интеллектуалды жүйелерді күрделі жағдайларда сынауға жағдай жасайды. Бұл автономды жабдықты басқарудан бастап, нысандарды роботтар арқылы тексеруге және өндірістік процестерді оңтайландыруға дейінгі міндеттерді қамтиды.

Алайда Physical AI саласындағы халықаралық орталық кәсіпорындар мен жабдықтардың болуымен ғана қалыптаспайды. Ол үшін зертханалар, инженерлік командалар, есептеу ресурстары мен деректерге қолжетімділік, сынақ алаңдары, технологияларды енгізу тетіктері және әзірлемелерді халықаралық нарыққа шығара алатын компаниялар қажет.

Қазақстанның практикалық артықшылығы — ЖИ әзірлемелерін нақты өнеркәсіптік міндеттерді шешумен ұштастыру мүмкіндігі. Бұл шетелдік шешімдерді пайдаланумен қатар, еліміздің тәжірибесі мен жинақталған деректеріне сүйене отырып, өз технологияларын жасауға жол ашады.

Егемен ЖИ: тілдің, деректердің және инфрақұрылымның маңызы

ЖИ-ді дамыту үшін есептеу қуаты ғана емес, қоғамның тілі, мәдениеті, тарихы мен ерекшеліктерін көрсететін деректер де маңызды.

Қазақстан үшін бұл қазақ тілін сапалы түсінетін, жергілікті мәдени контексті ескеретін және мемлекеттік басқаруда, білім беруде, медицинада, өнеркәсіпте және бизнесте қолдануға болатын модельдерді дамыту қажеттігін білдіреді.

Егемен ЖИ технологиялық оқшаулануды білдірмейді. Қазіргі ЖИ жүйелері аппараттық платформаларды, бағдарламалық құралдарды, ашық модельдерді және бұлттық сервистерді біріктіретін халықаралық экожүйеде жасалады.

Негізгі мәселе — елдің қандай мүмкіндіктерді өз бақылауында сақтай алатынында. Деректер қайда сақталады және қалай қорғалады? Модельдерді кім әзірлейді? Есептеу қуаты қандай шарттармен пайдаланылады? Жасалған өнімдер мен зияткерлік меншік кімге тиесілі болады?

Қазақстан үшін халықаралық ынтымақтастық пен ұлттық құзыреттерді дамытудың арасындағы тепе-теңдік ерекше маңызды. NVIDIA-мен серіктестік инфрақұрылымды дамытуға жеделдік бере алады. Бірақ оның ұзақ мерзімді құндылығы жергілікті командалардың өз шешімдерін әзірлеу, модельдерді бейімдеу және нақты міндеттерге сәйкес технологиялық архитектураны дербес таңдау қабілетімен анықталады.

Адам капиталына инвестиция — стратегияның негізгі бөлігі

Сапар барысында Хуанг білім беру бастамаларымен және қазақстандық технологиялық командалармен танысты. Бағдарлама аясында alem.ai халықаралық жасанды интеллект орталығына бару, TUMO Astana және Tomorrow School оқушыларымен кездесу, Qazaq AI Research University бастамаларымен және жергілікті стартаптардың әзірлемелерімен танысу болды.

alem.ai орталығында Хуанг жасанды интеллектінің тарихы мен дамуына арналған Сингулярлық музейін де аралады. Ол 1998 жылғы NVIDIA RIVA TNT видеокартасына қолтаңбасын қалдырды. Бұл жәдігер музей экспозициясының бір бөлігіне айналады.

Білім беру бағыты ЖИ экономикасын дамыту үшін шешуші мәнге ие. Есептеу ресурстары мен жабдықтарды сатып алуға болады, ал зерттеушілерді, инженерлерді, әзірлеушілер мен кәсіпкерлерді даярлау ұзақ мерзімді жүйелі жұмысты талап етеді.

Әртүрлі бағыттағы мамандар қажет: инфрақұрылым инженерлері мен модельдерді зерттеушілерден бастап, өнеркәсіптік жүйелер әзірлеушілеріне, деректер мамандарына, өнім командаларына және технологияларды коммерциялық тұрғыдан қолдана алатын кәсіпкерлерге дейін.

Қазақстан бағдарламалау мен математиканы ерте меңгеруден бастап, университеттік зерттеулерге, технологиялық компаниялардағы жұмысқа және өз өнімдерін жасауға дейінгі үздіксіз даму тізбегін қалыптастыруы керек.

Нәтижені оқытылған және сертификат алған адамдардың санымен ғана өлшеуге болмайды. Олардың қаншасы нақты жобаларға қатысады, компаниялар құрады және халықаралық нарықта сұранысқа ие технологиялар әзірлейді — негізгі көрсеткіштердің бірі осы болуға тиіс.

NVIDIA не ұтады?

Ынтымақтастық екі тарап үшін де стратегиялық мәнге ие.

Қазақстан есептеу инфрақұрылымын дамытуға, жаһандық технологиялық экожүйемен байланысын нығайтуға және жаңа ЖИ компанияларының қалыптасуына жағдай жасауға мүмкіндік алады.

NVIDIA үшін серіктестік жеделдетілген есептеулер нарығын кеңейтуге, өз платформаларын инфрақұрылымдық жобаларға енгізуге және осы технологияларды өнім әзірлеу үшін пайдаланатын компанияларды қолдауға жол ашады. Қазақстандағы ЖИ инфрақұрылымының дамуы елдің аймақтық есептеу және технологиялық жобалар алаңы ретіндегі рөлін де күшейтуі мүмкін.

Мұнда өзара мүддені ескеру маңызды. Мемлекетке инвестициялар, құзыреттер және экономиканың жаңа салалары қажет. NVIDIA мен оның серіктестеріне инфрақұрылым, клиенттер, әзірлеушілер және есептеу ресурстарына сұраныс тудыратын жобалар қажет.

Хуангтың айтуынша, Қазақстанмен ынтымақтастық қазірдің өзінде елеулі нәтижелер берді. Дегенмен бұл — ұзақ жолдың басы. Ендігі міндет — серіктестіктердің жаңа өнімдердің, зерттеу жобаларының және Қазақстандағы тұрақты технологиялық бизнестің пайда болуына ықпал етуі.

Ең тұрақты нәтиже қатысушылардың мүдделері біртұтас жұмыс істейтін экожүйеге тоғысқанда пайда болады: инфрақұрылым әзірлеушілерді тартады, әзірлеушілер өнім жасайды, өнімдер клиент табады, ал жаңа компаниялар инфрақұрылымды одан әрі дамытуға сұраныс қалыптастырады.

Нәтижені бірнеше жылдан кейін қалай бағалау керек?

ЖИ болашағы туралы ауқымды мәлімдемелер нақты өлшенетін нәтижелермен салыстырылғанда ғана мағынаға ие болады.

Алдағы жылдары Қазақстанның ілгерілеуін бағалау үшін бірнеше топ көрсеткішке назар аудару қажет.

Инфрақұрылым. Қандай есептеу қуаттары нақты пайдалануға берілді? Олар пайдаланушыларға қашан қолжетімді болады және қаншалықты тиімді қолданылады? Жергілікті әзірлеушілер мен зерттеу командалары үшін есептеу құны қандай?

Технологиялық бизнес. Қанша қазақстандық ЖИ компаниясы халықаралық нарыққа шығып, инвестиция тартып, табыс тауып, зияткерлік меншік қалыптастырады? Елімізде қанша өнім жасалады және олардың қаншасы шетелдік шешімдерді жай ғана енгізумен шектелмейді?

Өнеркәсіптік қолдану. Physical AI жобаларының қайсысы демонстрациялық кезеңнен тұрақты пайдалануға өтеді? Олар еңбек өнімділігіне, қауіпсіздікке, сапаға және өзіндік құнға өлшенетін әсер бере ме?

Кадрлар мен зерттеулер. Қанша маман нақты әзірлемелерге қатысады? Қандай зерттеу топтары қалыптасады? Университеттер кәсіпорындармен және технологиялық компаниялармен қаншалықты тығыз жұмыс істейді?

Ұлттық деректер мен модельдер. Қазақ тіліндегі ЖИ жүйелерінің сапасы жақсара ма? Мемлекеттік және коммерциялық міндеттерде сұранысқа ие модельдер мен сервистер пайда бола ма? Сезімтал деректер мен инфрақұрылымның маңызды компоненттерін бақылау мүмкіндігі сақтала ма?

Соңында экономикалық нәтижелер де маңызды. Қанша жеке инвестиция тартылды, қанша жаңа жұмыс орны ашылды, ЖИ өнімдері экспортқа және компаниялардың өнімділігіне қандай үлес қосты? Осы көрсеткіштер инфрақұрылымдық серпілістің тұрақты бәсекелік артықшылыққа айналғанын бағалауға мүмкіндік береді.

Стратегиялық таңдау

Дженсен Хуангтың сапары Қазақстанның жасанды интеллект дамуының келесі кезеңіне қатысуға ұмтылып отырғанын көрсетеді. Бұл кезеңде есептеу қуаты, ұлттық деректер, инженерлік құзыреттер және өнеркәсіптік қолдану біртұтас экономикалық жүйеге бірігеді.

Бұл үдерісте мемлекеттің жүйелі жұмысы маңызды. Президент Қасым-Жомарт Тоқаев цифрландыру мен жасанды интеллектіні ұлттық басымдықтар қатарына енгізді. NVIDIA компаниясымен ынтымақтастық және қазақстандық компаниялар қатысатын жобалардың дамуы осы стратегияға нақты технологиялық мазмұн беріп отыр.

Кездесу соңында Президент Дженсен Хуангты Қазақстанда жасанды интеллектіні дамытуға қосқан үлесі үшін I дәрежелі «Достық» орденімен марапаттады. Бұл марапат ынтымақтастыққа жоғары деңгейде көңіл бөлінетінін көрсетеді. Алайда оның ұзақ мерзімді құндылығы нақты нәтижелермен өлшенеді.

Ендігі мәселе — жобаларды іске асыру: инфрақұрылымды уақытында пайдалануға беру, мамандар даярлау, ұлттық модельдерді дамыту және әлемдік нарықта сұранысқа ие өнімдер шығару.

Қазақстанда бұл стратегияны жүзеге асыруға қажетті алғышарттар бар: энергетикалық ресурстар, өнеркәсіптік база, жас мамандар және дамып келе жатқан технологиялық экожүйе. Міндет — осы мүмкіндіктерді ел ішінде қосылған құн қалыптастыратын біртұтас жүйеге біріктіру.

ЖИ стратегиясының басты нәтижесі — орнатылған графикалық процессорлардың саны немесе қол қойылған келісімдердің көптігі емес. Басты нәтиже — энергияны есептеу қуатына, білімді технологияға, ал технологияны бәсекеге қабілетті компаниялар мен экономикалық өсімге айналдыра алу.

Дереккөздер

1. Акорда. Мемлекет басшысы NVIDIA компаниясының тең құрылтайшысы әрі президенті Дженсен Хуангты қабылдады, 2026 жылғы 23 қазан.
   https://www.akorda.kz/ru/glava-gosudarstva-prinyal-soosnovatelya-i-prezidenta-kompanii-nvidia-dzhensena-huanga-2395529
2. NVIDIA Blog. Kazakhstan Expands Compute for Its AI Future.
   https://blogs.nvidia.com/blog/kazakhstan-ai-compute-ecosystem/
3. Қазақстан Республикасының Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі. Дженсен Хуангтың сапары және Қазақстанның ЖИ экожүйесін дамыту туралы материал.
   https://www.gov.kz/org/maidd/press/news/details/1316660
4. Акорда. Қазақстан Республикасы Президентінің ресми Telegram арнасы.
   https://t.me/aqorda_resmi/36588
5. Forbes Kazakhstan. NVIDIA стала новым инвестором казахстанского Higgsfield.
   https://forbes.kz/articles/nvidia-stala-novym-investorom-kazakhstanskogo-higgsfield-085ec5
6. The Times of Central Asia. Kazakhstan says $10 billion AI Data Center Valley project is moving into deployment.
   https://timesca.com/kazakhstan-says-10-billion-ai-data-center-project-is-moving-into-deployment/
7. QazExpoCongress. Nur Alem кешені, alem.ai халықаралық орталығы және Сингулярлық музейі туралы ақпарат.
   https://qazexpocongress.kz/ru/nur-alem/