ЖИ өзінен үйренеді: model collapse 2026 жылы цифрлық маркетингті қалай өзгертеді

Нейрожелілер цифрлық кеңістіктің бөлігіне айналды. Генеративті ЖИ (жасанды интеллект) ауқымды деңгейде дамуымен қатар парадокс туындайды: интернетте AI-контент қаншалықты көп болса, болашақ модельдердің оқыту жиынтығындағы синтетикалық деректердің үлесі соғұрлым артады — демек, бастапқы адами деректерді сақтау маңыздылығы да арта түседі.

2024 жылы Nature журналында Shumailov т.б. авторлардың зерттеуі жарық көрді. Онда model collapse эффекті сипатталған — модельдің алдыңғы буын модельдері жасаған деректермен рекурсивті түрде оқытылу кезіндегі деградациясы. Синтетикалық деректермен дәйекті түрде оқытылған кезде модельдер бастапқы деректер таралуы туралы ақпаратты жоғалтуы мүмкін: сирек және ерекше мысалдар жоғалады, алдыңғы буындардың қателері жинақтала береді.

Бұл мәселе зертхана шеңберінен шығып кетті.

Интернетте не болып жатыр

AI-контенттің әлеуметтік желілерге қалай еніп жатқанының мысалы — Pangram Labs компаниясының зерттеуі (компанияның өз деректері, тәуелсіз рецензиядан өтпеген):

📌 LinkedIn-дегі longform-жазбалардың 40%-дан астамы (компанияның үлгісінде) толығымен ЖИ жасаған деп анықталды;

📌 зерттелген платформалар бойынша орта есеппен 250 сөзден ұзын жарияланымдардың шамамен 26%-ы толығымен ЖИ жасаған;

📌 зерттелген платформалар арасында LinkedIn-де AI-generated контенттің үлесі ең жоғары болды.

Бұл интернет «бұзылды» немесе барлық AI-контент нашар дегенді білдірмейді. Басқа мәселе туындап отыр: контент өзін-өзі дәйексөзге алуды бастады.

ЖИ мәтін жасайды → мәтін интернетке түседі → ол деректер ретінде пайдаланылады → келесі модель осы деректермен оқытылады → жаңа мәтін жасайды → цикл қайталанады.

Бұл маркетинг үшін нені білдіреді

Цифрлық маркетингте оңай генерацияланатын нәрсенің құны бірте-бірте төмендейді:

📌 универсал сарапшылық мақалалар;

📌 үлгілік LinkedIn-жазбалар;

📌 меншікті зерттеусіз SEO-мәтіндер;

📌 басқа материалдарды қайталап баяндау;

📌 бар контенттен жинақталған «10 кеңес» форматындағы мақалалар.

Google-дың scaled content abuse саясаты бойынша мәселе — пайдаланушыға қосымша құндылық бермейтін контентті жаппай жасау болып саналады, мұнда ЖИ пайдаланылған-пайдаланылмағаны маңызды емес.

Сол себепті 2026 жылы мәтін жасау жылдамдығының артықшылығы азайады, ал өзіндік деректер мен тәжірибе неғұрлым құнды активке айналады.

Не бәсекелестік артықшылыққа айналады

1. Нақты тәжірибе

Кейстер, меншікті зерттеулер, сұхбаттар, жоба нәтижелері, нақты сандар мен бақылаулар.

2. Адами сараптама

ЖИ материалды жинай алады. Бірақ фактілерді тексеру, контекст қосу, айқын қорытындыларға дау айту және бастапқы деректерде жоқ нәрсені айту — сарапшының міндеті.

3. Бастапқы деректер

Компанияның өз статистикасы, нарық зерттеулері, клиенттер сауалнамасы, эксперимент нәтижелері мен бірегей datasets ерекше құнды болып келеді.

4. Өзіндік көзқарас

Мыңдаған компания бір сұрауды ChatGPT арқылы бірдей сапалы өңдесе, үлгілік мәтіннің құны төмендейді. Артықшылықты компанияның өз тәжірибесінен білетін және басқалар білмейтін нәрсе береді.

Қорытынды

ЖИ контент-маркетингті жоймайды. Ол қосымша құндылықсыз шексіз көбейтуге болатын контенттің құнын төмендетеді.

Цифрлық ортада синтетикалық контент қаншалықты көп болса, адами тәжірибенің, бастапқы деректердің, өзіндік зерттеулердің және шынайы сараптаманың құны соғұрлым артады.

2026 жылғы цифрлық маркетингтің басты активі — өз тәжірибеден туындайтын және жаппай цифрлық контенттің бөлігіне әлі айналмаған ақпарат жасау қабілеті.

*RD media дайындады*