Ғарыш инфрақұрылымға айналады: Қытай алты күнде алты ұшыру жасады

Жекеменшік зымырандар, мегатоптамалар, серіктік интернет және ИИ тікелей орбитаға — Қытай қалайша жаңа ғарыштық инфрақұрылым құрып жатыр

С 15-20 қыркүйек аралығында Қытай алты рет орбиталық зымыран ұшырды.

Орбитаға Qianfan және SatNet интернет-топтамасының серіктері, радиолокациялық аппараттар, қашықтықтан зондтау жүйелері және борттық есептеу мен ЖИ (жасанды интеллект) бар серіктер шықты. Осы серияда зымырандар, байланыс және есептеу бір жүйенің элементтері ретінде жұмыс істейді — ғарыш осылай инфрақұрылымға айналып келеді.

Алты ұшыру — бір үлкен инфрақұрылым

Серия 15 қыркүйекте басталды: жекеменшік LandSpace компаниясы Дунфэн ғарыш айлағынан Zhuque-2E зымыранын ұшырып, Qianfan кеңжолақты топтамасының 10 серігін орбитаға шығарды. Бұл жекеменшік зымырандардың ірі интернет-топтамаларды орналастыруда тұрақты элементке айналуына бір қадам.

16 сағаттан кем уақыт өтіп, жекеменшік Orienspace компаниясы Шанхай жағалауындағы теңіз платформасынан Gravity-1 — қуатты қатты жанармайлы зымыранды ұшырды. Орбитаға Qianfan топтамасының тағы 8 серігі және EUHT технологиялық аппараты шықты. Алдыңғы ұшырулармен қоса, осы екі миссиядан кейін орбитадағы Qianfan серіктерінің саны 256-ға жетті.

17 қыркүйекте мемлекеттік «Чанчжэн-12» зымыраны Хайнань аралындағы Вэньчан стартап кешенінен SatNet төменгі орбиталық топтамасының 9 серігін шығарды. Шамамен екі сағаттан кейін «Куайчжоу-11» зымыраны Цзюцюаньдан ұшып, орбитаға екі радиолокациялық қашықтықтан зондтау серігін жеткізді.

19 қыркүйекте «Чанчжэн-2D» зымыраны Тайюань ғарыш айлағынан ұшып, GalaxySpace компаниясы жасаған синтезделген апертуралы радары бар PIESAT-2 топтамасының төрт серігін орбитаға шығарды. Бұл аппараттардың негізгі ерекшелігі — деректерді тікелей орбитада өңдеу: серіктер Жерге жіберер алдында ақпаратты сұрыптап, алдын ала өңдейді, бұл байланыс арналарына түсетін жүктемені азайтады.

20 қыркүйекте Kinetica-1 зымыраны серияны тағы тоғыз серік шығарумен аяқтады. Солардың арасында — борттық ЖИ-компьютері бар, кескіндерді тікелей ғарышта өңдеуге арналған Chaozhisuan-1 бар.

Тағы бір аппарат — PEGA-SUS1, «Пэнчэн бірінші серіктік платформасы» — 5G NTN, борттық ЖИ есептеулерін және жоғары жылдамдықты лазерлік байланысты біріктіретін эксперименттік демонстрациялық жүйе.

Ең қызықтысы — зымырандар емес

Ғарыштық бақылаудың классикалық архитектурасы мынадай болды: серік түсіреді → өңделмеген деректер Жерге жіберіледі → оларды деректер орталығы өңдейді → аналитик нәтиже алады.

Енді басқа модель пайда болды: серік деректерді өзі өңдейді → Жерге өңделген ақпарат жіберіледі. Серік есептеу функциясына ие болды: деректерді түсіреді және оларды орбитада ішінара өзі талдайды.

IT саласында бұл edge computing деп аталады — деректерді дереккөзге жақын жерде өңдеу. Мұнда «дереккөзге жақын жер» дегеніміз — «орбита».

Бұл тізбектің экономикасын түбегейлі өзгертуі мүмкін: Жерге аз өңделмеген дерек жіберілсе, байланыс арналарына түсетін жүктеме соғұрлым төмендейді, ал ақпаратты өңдеу соғұрлым жылдам жүреді.

Ғарыштың жаңа экономикасы

Қатарлас Қытай серіктік интернетті ауқымды деңгейде дамытып жатыр. Qianfan және SatNet топтамалары мыңдаған аппаратқа есептелген және тұрақты ұшыру ағынын талап етеді.

Экономикалық цикл қалыптасады: көбірек серік → көбірек ұшыру → жекеменшік зымырандарға сұраныс артады → старт жиілігі көбейеді → құнға қысым түседі → көп рет пайдаланылатын жүйелерге ынта туады.

Осы экожүйеде жекеменшік сектор зымырандармен, коммуникациялық серіктермен, радарлармен, қашықтықтан зондтау жүйелерімен және борттық есептеу құрылғыларымен айналысады. Мемлекеттік инфрақұрылым старт алаңдары мен технологиялық негізді қамтамасыз етеді. Жекеменшік компаниялардың — Zhuque-2E, Gravity-1 — жетістіктері әзірге жеке ұшырулар деңгейінде қалып отыр, ауқымды деңгейде сериялық өндіріске жеткен жоқ: жалпы старт санында мемлекеттік зымырандардың үлесі әлі де жоғары.

Ғарыш саласы инфрақұрылымдық нарыққа бара-бара ұқсай бастады, мұнда табыс көп аппаратты тұрақты және экономикалық тиімді түрде өндіру, ұшыру және қызмет көрсету қабілетіне байланысты.

Келесі межаралық — көп рет пайдалану

Назар аударарлық жайт: осы серияның алты зымыранының ешқайсысы бірінші сатыны қайтармады.

Сонымен қатар соңғы айларда Қытай көп рет пайдаланылатын жүйелерде айтарлықтай ілгерілеу көрсетті. LandSpace компаниясының Zhuque-3 зымыраны бірінші сатыны сәтті қайтарды, ал мемлекеттік бағдарлама да сатыларды қайтару бойынша сәтті сынақтар жүргізді.

Сатының жерге қонуы оны қайта ұшыруға болатынын білдірмейді. Әзірге бір де қытай сатысы қайта орбиталық ұшу жасаған жоқ.

Дәл осы жерде келесі экономикалық межеаралық пайда болуы мүмкін: Қытай ұшыру жиілігін көп рет пайдаланылатын зымырандары бар тұрақты моделге және орбитаға килограмм шығарудың айтарлықтай төмен құнына айналдыра алады ма.

Ғарыш IT-стектің бөлігі болуда

Бұрын ғарыш индустриясы мынадай болды: зымырандар + серіктер + байланыс.

Қазір стек кеңейіп жатыр: ұшырулар → серіктер → байланыс → борттағы есептеулер → ЖИ → деректер → сервистер.

Ғарыш бұлт технологиялары мен деректер орталықтарының қатарында орын алып жатыр — цифрлық инфрақұрылымның тағы бір деңгейі ретінде.

Алты күнде алты ұшыру — жай ғана қарқын көрсеткіші емес. Бұл жаңа ғарыштық IT-стектің элементтерінің — ұшыру, серіктер, байланыс, борттағы есептеулер, ЖИ және деректердің — бір жүйеге бірігіп келе жатқанының белгісі.

RD media дайындады