CoinShares: биткоин-майнерлер ЖИ-ге көшуде — кері жол тым қымбатқа түседі

Дайындаған RD media

2026 жылғы 15 қыркүйекте CoinShares (цифрлық активтер саласындағы басқарушы компания) биткоин-майнинг бойынша тоқсандық есебін жариялады. CoinShares талдаушысы Люк Ноланның айтуынша, жасанды интеллект (ЖИ) мен жоғары өнімді есептеулер (HPC) инфрақұрылымына көшкен жария биткоин-майнерлер биткоин бағасы өссе де ескі моделіне қайта оралуы екіталай. Себебі — экономика, сондай-ақ жасалған келісімшарттар, инвестициялар мен міндеттемелер.

Бір мегаватт енді мүлдем басқа экономика әкеледі

CoinShares бағалауы бойынша, ЖИ есептеулері 1 МВт-қа жылына шамамен 1,5 млн доллар пайда (annualised profits) әкелуі мүмкін, ал майнингте бұл көрсеткіш шамамен 500 мың доллар. Айырмашылық шамамен 3 есе. Бұл майнерлерді алаңдарды биткоин өндіруден есептеу инфрақұрылымына ауыстыруға итермелейтін басты факторлардың бірі.

Бұл ретте көшу әлдеқайда көп инвестицияны талап етеді. Тұрақтандырылған ЖИ-инфрақұрылымы шамамен 27 млн доллар/МВт деп бағаланады, ал кейбір жария компаниялардың жабдықталмаған майнинг қуаттары 3 млн доллар/МВт-тан төмен бағаланады. Қарапайым есептеу мынаны көрсетеді: ірі тұтынушы ретінде желіге қосылу құқығы бар қуат көзіне қолжетімділік ең құнды активке айналуда.

2026 жылдың екінші тоқсанындағы экономика майнерлер үшін ерекше қатаң болды

Жария майнерлердің бір биткоин өндіруге кеткен орташа ақшалай өзіндік құны екінші тоқсанда шамамен 75 500 долларға жетті, ал биткоин осы кезеңде шамамен 58 400 доллар деңгейінде сатылды. Маусымда хеш-баға (майнердің есептеу қуатының бірлігінен түсетін табысы) тарихи ең төменгі деңгейге — тәулігіне PH/s (петахеш/секунд) үшін шамамен 27,70 долларға дейін — түсті.

Тоқсан жабылғаннан кейін жағдай тұрақтанды. BTC-нің шамамен 77 000 долларға дейін қалпына келуі хеш-бағаны тәулігіне PH/s үшін шамамен 38 долларға дейін көтеріп, операторлардың көпшілігін ақшалай зиянсыздық деңгейінен жоғары қайтарды. Бірақ ұзақмерзімді ЖИ/HPC келісімшарттарына қол қойған компаниялар үшін бұл жақсару жеткіліксіз болуы мүмкін.

Майнингке қайта оралу қымбатқа түсті

Core Scientific (дата-орталықтар операторы және бұрынғы ірі биткоин-майнер) шамамен 15 EH/s (экзахеш/секунд) қуаттағы жабдық жеткізу келісімін бұзуға байланысты шамамен 41,9 млн доллар зиян шекті. CoinShares кейбір компаниялардың ЖИ/HPC-инфрақұрылымы бойынша ұзақмерзімді келісімдер жасағанын атап өтеді. Майнингке қайта оралу тек жабдықты ауыстыруды емес, қалыптасқан келісімшарттық модельді толық қайта қарауды талап етер еді.

Кім кетіп жатыр

CoinShares деректері бойынша, IREN (майнинг пен ЖИ-инфрақұрылымын дамытатын компания) осы тоқсанда алғаш рет AI Cloud-тан майнингтен көбірек кіріс тапты — 70,5 млн доллар 66,7 млн долларға қарсы. Компания сондай-ақ алаңдарды AI Cloud-қа бейімдеу барысында майнинг жабдығын шығарумен байланысты 450,4 млн доллар ақшасыз құнсыздануды (impairment) тіркеді.

Bitfarms (Keel Infrastructure болып қайта аталды) ЖИ/HPC-ге көшу аясында майнинг қуаттарын қысқартуда. Cipher Mining (майнинг пен ЖИ/HPC инфрақұрылымының операторы) қызметін дата-орталықтар бағытында әртараптандыруда. TeraWulf (есептеу инфрақұрылымының операторы) қалған 145 МВт майнинг қуатын тоқтатуда.

CoinShares бағалауы бойынша, кемінде 35 EH/s қуат жария биткоин-майнинг секторынан шығуы жоспарлануда. Бұл Bitcoin желісінің шамамен 750 EH/s құрайтын ағымдағы хешрейтінің шамамен 4,7%-ы.

Бірақ сала Bitcoin-нен толық кетіп жатқан жоқ

CoinShares бизнес моделінің икемділігін сақтаған компанияларды бөліп көрсетеді: Riot Platforms (АҚШ-тың ірі биткоин-майнері), MARA Holdings (майнингтің ірі операторы), HIVE Digital Technologies (майнер және есептеу инфрақұрылымының операторы) және Bitdeer Technologies (майнинг пен есептеу инфрақұрылымы саласындағы компания). Биткоин бағасы тұрақты өссе, майнинг қуатын арттыру мүмкіндігін дәл осылар сақтайды.

Нарықтың қалған қатысушылары үшін одан арғы стратегияны биткоин бағасының қысқамерзімді ауытқуы емес, ЖИ саласында жасалған келісімшарттардың мерзімі мен ауқымды деңгейі айқындайды.

Бұл Қазақстан үшін нені білдіреді

Есептің математикасы біздің күн тәртібімізге де қатысты оқылады: сол бір мегаватт ЖИ жүктемесінде майнингке қарағанда үш есе көп табыс береді. Қазақстан 2021 жылғы қытай тыйымынан кейін уақытша биткоин-майнингтің ірі әлемдік орталықтарының біріне айналды. Бірақ оның үлесі бірте-бірте төмендеді, Hashrate Index бағалауы бойынша 2026 жылдың екінші тоқсанында Қазақстан әлемдік хешрейттің шамамен 1,8%-ын қамтамасыз етті.

Бір мегаватты Bitcoin майнингіне де, ЖИ есептеулеріне де бағыттауға болады, бірақ қарапайым ауысу болмайды: ЖИ/HPC басқа инфрақұрылымды — желі қуатын, салқындату жүйелерін, білікті персоналды, магистральды байланыс арналарына жақындықты — талап етеді.

Сондықтан Қазақстан үшін мәселе бірте-бірте өзгеруде: енді тек «осы мегаваттан қанша биткоин өндіруге болады?» емес, «осы мегаваттан қандай есептеу экономикасын құруға болады?» деген сұрақ маңызды болып отыр.