Жаһандық LEO-операторлар (low Earth orbit — төмен орбиталық) аймаққа келгенде, олар әрбір елде жерүсті инфрақұрылымын салмайды — тек бір кіру нүктесін таңдайды. Орталық Азия үшін сол нүкте Қазақстан болып барады.
Қазір жұмыс істейтіндер:
Eutelsat OneWeb «Көктерек» ғарыштық байланыс орталығында (Алматы облысы) түйісу станциясын салып, ОА үшін аймақтық LEO-хаб құрды. Starlink 2025 жылдың тамызында Министрліктің келісімінен кейін ҚЗ-да іске қосылды — қазір жеке тұлғалар мен бизнеске қызмет көрсетеді. Екі оператор да жерүсті инфрақұрылымын дәл осы жерге орналастырды.
Келесі кезекте:
Amazon Kuiper — келісімшарт 2025 жылы жасалды, қызметті іске қосу 2026 жылға жоспарланған. Shanghai SpaceSail (Қытай) — 2025 жылдың тамызында Алматы облысында сынақтан өтті. Вице-премьер Жасланs Мəдиев: «Олар аймаққа кіргенде, инфрақұрылымды барлық жерде салмайды — нақты елді таңдайды. 2025 жылы Қазақстанды аймақтық хаб ретінде таңдайтындай етіп келіссөздер жүргіздік».
Аймақ ҚЗ арқылы қосылуда:
Starlink 2026 жылдың ақпанында Тəжікстанда іске қосылды. Қазақстандық gateway-станциялар аймақтық қызмет инфрақұрылымының бөлігі болып табылады; Мəдиевтің жоспары бойынша Монголия мен Қырғызстан кезекте тұр.
Келесі деңгей — жерүсті транзиті:
ҚЗ Каспий теңізінің түбімен Əзербайжанға дейін, одан əрі Еуропаға шығатын транскаспийлік ТОЖЖ (талшықты-оптикалық жерасты жолы) салып жатыр — Ресей маршрутының баламасы. Министрліктің бағалауынша, Азия мен Еуропа арасындағы интернет трафигін транзиттеудегі ҚЗ үлесі 1,5%-дан 5%-ға дейін өседі. Мерзімі — 2026 жылдың соңы.
Біздің көзқарасымыз:
Қазақстан бұл рөлді ірі желі салғандықтан емес, жаһандық операторларға аймақтың басқа елдерімен салыстырғанда осында инфрақұрылым салу тиімдірек болатын жағдай жасаған бірінші болғандықтан алды. Ресей транзиттік теңдеуден шығып қалды, Қытай егемен транзит ұсынбайды, Иран жабық. Егер gateway мəртебесін транскаспийлік маршрутпен бекіте алса, ҚЗ Азия мен Еуропа арасындағы деректер беруде негізгі түйіндердің біріне айналады. Мəселе — бұл артықшылықтың тұрақтылығында: Өзбекстан бір ТОЖЖ бойынша офтейк-келісімшарттарды талқылап жатыр.
Осы аясында тағы бір мəселе назар аудартады: ҚЗ-ның өз спутниктік тобы — KazSat — ресурсының соңына жақындады. Келесі буын мəселесі əлі ашық. Мүмкін, ішінара сондықтан жаһандық операторлардың қатысуы тек операторлардың коммерциялық мүддесімен шектелмейді.
Дереккөздер: Forbes.kz · The Diplomat · Times of Central Asia · SkyLinker
Leave a Comment