Қытай көлемді алды, АҚШ түсімді ұстап тұр

Подготовлено RD media

← 1-бөлім: Қазақстан неге ЦОД салып жатыр және 1929 бен 2000 көпіршіктері нені үйретеді

Бірінші бөлімде AI-тізбегінің қай деңгейінде негізгі құндылық жасалатынын талдауға уәде еткенбіз. OpenRouter-дің жаңа деректері бұған күтпеген өткір жауап береді — әрі ол айқын көшбасшының пайдасына емес.

OpenRouter деректері бойынша, 2026 жылдың маусымына қарай қытай модельдері аптасына шамамен 18 трлн токен өңдеді — америкалық модельдердегі ~5,5 трлн-ға қарсы (платформаның ең көп жүктелген тоғыз моделі есептеледі). Қаңтарда бәрі керісінше еді. Бетбұрыс ақпанда болды: ай соңында қытай модельдері топ-10 көлемінің 61%-ын алды — содан бері алшақтық тек өсті.

📌 График нақ нені өлшейді

OpenRouter — әзірлеушілер жүздеген модель арасында сұраныстарды біртұтас API арқылы бағыттайтын алаң. Бұл — бенчмарктан көрінбейтін нақты сұраныстың витринасы. Бірақ бұл нарықтың бір қабаты ғана — әзірлеушілер мен агенттік жүктемелер. Премиалдық түсім жататын тікелей корпоративтік келісімшарттар мұнда кірмейді, ChatGPT-дің тұтынушылық трафигі де. Сондықтан 18-ге қарсы 5,5 — қолданыс көлемін өлшейді; ақша мен сапа туралы бұл график үндемейді.

⚡️ Көлем неге Қытайға ауысты

Баға. Көптеген танымал сценарийлерде ашық қытай модельдері салыстырмалы америкалық модельдерден 60–90% арзан, ал жекелеген жұптарда айырма 97%-ға жетеді. DeepSeek V4 Flash — миллион кіріс токеніне $0,14, GPT-5.5-те $5,00. MiniMax M2.5 SWE-bench-те Claude Opus 4.6 деңгейінде шешеді (80,2% vs 80,8%), бағасы миллион кіріс токеніне $0,30 vs $5,00. Бірқатар практикалық тапсырмада сапа айырмасы бағадағы бірнеше еселік айырманы енді ақтамайды.

📌 Триггер — чаттан агенттерге көшу

Бағдарламалау 2025 басындағы ~11% токеннен жартысынан астамға дейін өсті. Агент модельді бір жегуде мыңдаған рет шақырады. Мұндай үлгіде токен бағасы шығын жолы болудан қалып, бюджетке айналады. Агенттік сценарийлерге бейімделген қытай модельдері нақ осы сәтке тап келді. Секірісті ішінара MiniMax-тің промо-таратуы берді — үлес одан кейін де сақталып тұр.

💻 Көлем қалай күшке айналады

Күнделікті миллиардтаған сұраныс әзірлеушілердің әдеттерін қалыптастырады. Олардың үстіне құралдар, содан кейін интеграциялар, содан кейін ауысу шығындары пайда болады. Осылай экожүйе гравитациясы жиналады: модельдері нақты жұмыстың ең үлкен көлемін айналдыратын ел стандарттарға ықпал ету тұтқасын алады.

⚠️ Бірақ гравитация кері бағытта да жұмыс істейді

Vercel компаниясының CEO-сы Гильермо Раух шілдеде қарсы ығысуды сипаттады: компаниялар бәрін бір зертханаға құрудан бас тартып, тапсырмаларды модельдер арасында бағыттайды. Бұл ауысуды арзандатады. Екіншіден: жүктемені бөгде модель арқылы жүргізу — юрисдикциялық тәуекел, деректер бойынша бөгде реттеушінің алдындағы міндеттеме. Кез келген бөгде модельге қатысты — америкалыққа да. Үшіншіден: көлем ақшаға өте аз айналады — Vercel-де DeepSeek үлесі бір жылда токенде 1%-дан аз деңгейден ~17%-ға өсті, ал түсімде шамамен 1% болып қалды.

Стратегиялық айырық былай көрінеді. Америкалық зертханалар ең үздік модельдерді әзірлеудегі үстемдігін сақтап қалуы — әрі сонымен бірге экономиканы жоғалтуы мүмкін: олардың өнімі ең күрделі тапсырмаларға арналған премиалдық құралға айналады, ал жаппай, қайталанатын жұмысты арзан утилита алып кетеді. Сападағы көшбасшылық пен ақша ағынындағы көшбасшылық — әртүрлі нәрсе.

Қазақстан үшін бұдан қарапайым қорытынды шығады. ЦОД өздігінен құндылық жасамайды — олар оны жасауға мүмкіндік қана береді. Нағыз экономика есептеудің тұрақты ағыны пайда болған жерде туады. Сондықтан негізгі сұрақ — бұл жұмысты қандай модельдер, қандай бағамен орындайды және түсімнің негізгі бөлігі ақыр соңында кімге тиеді.

3-бөлім — осы тізбекте Қазақстанның орны қайда: ел қай қабаттарда шынымен ойнай алады.

Дереккөздер:

Financial Times / Dealroom

The New Stack

Data Gravity

OpenRouter