ЖИ басшының жұмысын өзгертеді. Ескі басқару дағдылары шектеуге айналып барады

RD media дайындады

Компания жасанды интеллектіні (ЖИ) енгізіп жатыр. Қызметкерлер құжаттарды жылдам дайындап, деректерді талдап, есептерді тезірек жасайды. Бірақ қандай міндеттерді шынымен орындау қажет екенін, қандай келісу рәсімдерін қысқартуға болатынын және үнемделген уақытты қалай пайдалану керектігін кім шешеді?

Егер бұл сұрақтар жауапсыз қалса, жаңа технологиялар бұрынғы басқару жүйесіне сол қалпында енгізіледі. Ал оның шектеулері де сақталады.

Бизнестегі терең өзгерістер дәл осы тұстан басталады: тек жұмысты орындау тәсілі ғана емес, басшының рөлі де өзгереді.

СберУниверситет: басқаруға қатысты 61 әрекеттің 37-сі — жаңа тәжірибелер

СберУниверситеттің «ЖИ әсерінен басшының жұмысы қалай өзгереді?» атты зерттеуінде 80-нен астам ресейлік және халықаралық дереккөздегі 8 500-ден астам жарияланым талданған. Зерттеу авторлары 15 үрдісті анықтап, басшы жұмысына қатысты 19 негізгі өзгерісті тұжырымдаған.

Практикалық ұсыныстар «Тоқтату — Өзгерту — Бастау» үлгісіне негізделген 61 басқарушылық әрекет түрінде берілген. СберУниверситеттің зерттеулер және инновациялар жөніндегі проректоры Алексей Сухановтың айтуынша, осы 61 әрекеттің 37-сі — бұрын болмаған тәжірибелер.

Мәселе тек жаңа құралдарды меңгеруде емес. Басшы мақсат қою, жоспарлау, бақылау және командамен өзара әрекеттесу тәсілдерін де қайта қарауы керек.

Мысалы, қызметкерлердің жұмыс барысы туралы есеп жинау үшін өткізілетін тұрақты жиналыстарды автоматтандырылған мониторингпен алмастыруға болады. Есептерді қолмен дайындаудың орнына басшы шешім қабылдауға қажетті деректерді алады. Ал ЖИ енгізу тек ІТ бөлімшесінің міндеті емес, басшылықтың да жауапкершілігіне айналады.

Ұйымдардың 37%-ы ЖИ-ді қалыптасқан процестерді өзгертпей қолданады

Deloitte компаниясының The State of AI in the Enterprise 2026 зерттеуі ұйымдардағы өзгерістердің тереңдігі әртүрлі екенін көрсетеді. Сауалнамаға қатысқан ұйымдардың 34%-ы ЖИ арқылы бизнесті түбегейлі өзгертсе, 30%-ы негізгі процестерін ЖИ мүмкіндіктеріне бейімдеп қайта құрады. Ал 37%-ы технологияларды қалыптасқан процестерге енгізіп, жұмыс тәсілдерін іс жүзінде өзгертпейді.

Жарияланған үлестердің қосындысы дөңгелектеуге байланысты 101%-ды құрайды.

Бұл деректер ЖИ енгізу бұрыннан қалыптасқан жұмыс тәртібімен шектеліп қалуы мүмкін екенін көрсетеді. Технология жекелеген операцияларды жылдамдатқанымен, қолмен тексеру, кезекпен келісу және жауапкершілікті бұрынғыдай бөлу тәртібі сақталуы мүмкін.

Сондықтан нәтижені тек енгізілген құралдардың саны немесе жекелеген міндеттердің орындалу жылдамдығы арқылы бағалау жеткіліксіз. Процестің өзінде қандай өзгерістер болғанын және олардың бизнес нәтижесіне әсер еткен-етпегенін түсіну маңызды.

Бұл Қазақстан компаниялары үшін нені білдіреді?

Қазақстандағы компаниялар мен квазимемлекеттік сектор ұйымдары үшін бұл мәселе сатып алу, қаржылық жоспарлау, құжат айналымы, клиенттерге қызмет көрсету және өндірісті басқару салаларында өзекті.

Әр жағдайда ЖИ қандай шешімдерді өздігінен дайындай алатынын, қай жерде адамның қатысуы міндетті екенін, деректер сапасына кім жауап беретінін және экономикалық нәтиже қалай өлшенетінін анықтау қажет.

Бұл бизнес басшыларының, ІТ мамандарының, деректерді басқару мамандарының, қаржы бөлімдерінің және бизнес-процестерге жауапты қызметкерлердің бірлесіп жұмыс істеуін талап етеді. Бірақ ол үшін бүкіл компанияны бірден қайта құру міндетті емес.

Басшыға арналған үш сұрақ

Нені тоқтату керек? Қажеттілігін жоғалтқан әрекеттерден бас тарту: қайталанатын есептілікті, шешім қабылданбайтын жиналыстарды және артық қолмен бақылауды қысқарту.

Нені өзгерту керек? ЖИ мүмкіндіктерін ескере отырып, процестерді, жауапкершілікті бөлуді, бақылау өлшемдерін және шешім қабылдау тәртібін қайта қарау.

Нені бастау керек? Деректер сапасын басқару, ЖИ-дің дербес әрекет ету шектерін белгілеу, экономикалық тиімділікті бағалау және адамдардың интеллектуалды жүйелермен бірлесіп жұмыс істеу дағдыларын дамыту.

Іске кірісудің қарапайым жолы — маңызды бір процесті таңдап, бастапқы көрсеткіштерін өлшеу, жұмыс тәртібін қайта қарау және нәтижесін тексеру.

ЖИ енгізу компания тек құралдарын ғана емес, жұмыстың орындалу ережелерін де өзгерткен кезде басқарушылық міндетке айналады.

Дереккөздер

• СберУниверситет — «ЖИ әсерінен басшының жұмысы қалай өзгереді?»
• Deloitte — The State of AI in the Enterprise 2026